Onlangs bracht de gemeenteraad een werkbezoek aan het asielzoekerscentrum (AZC) in de voormalige gevangenis in Zoetermeer. Tijdens dit bezoek kregen de raadsleden uitleg over de opvang, de afspraken met het COA en de dagelijkse gang van zaken. Ook mochten zij een kijkje nemen op de locatie en zien hoe de bewoners daar leven. We delen graag een aantal van de belangrijkste feiten en antwoorden op vragen die hierover leven.

Hoe lang is er al opvang in de oude gevangenis?
De opvang begon in februari 2022 met maximaal 500 plaatsen. Na een verlenging werd dit aantal verhoogd naar 630 plaatsen. Minimaal de helft daarvan was bedoeld voor statushouders en de overige plaatsen voor asielzoekers met een grote kans op een verblijfsvergunning. Deze overeenkomst liep tot februari 2025.

Sinds februari 2025 worden er opnieuw asielzoekers opgevangen. De nieuwe afspraken tussen de gemeente en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) gelden tot februari 2030. Er wonen ongeveer 700 mensen in het AZC. De kosten van de opvang worden betaald door het Rijk.

Hoe leven de bewoners?
In het AZC wonen vooral volwassenen, zowel mannen als vrouwen. Er zijn ook plekken voor gezinnen. Alleenstaande minderjarige vluchtelingen worden hier niet opgevangen.

De meeste bewoners delen een slaapkamer met iemand anders. Gezinnen blijven bij elkaar. Bewoners kunnen zelf koken en krijgen geld voor boodschappen en andere noodzakelijke spullen. Ook kunnen zij sporten, ontspannen en deelnemen aan onderwijs of inburgeringslessen.

Wat gebeurt er met de bewoners?
Asielzoekers blijven in het AZC totdat er een besluit is genomen over hun asielaanvraag. Wordt de aanvraag afgewezen, dan moeten zij in principe terug naar hun land van herkomst. Wordt de aanvraag goedgekeurd, dan krijgen zij een verblijfsvergunning en worden zij statushouder. Daarna worden zij gekoppeld aan een gemeente die voor woonruimte moet zorgen.

Wie zorgt voor de veiligheid?
Het COA is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken, de leefbaarheid en de veiligheid in het AZC. Er zijn medewerkers aanwezig voor begeleiding en er is dag en nacht beveiliging. Ook gelden er huisregels en wordt er opgetreden bij problemen.

Wat betekent dit voor Zoetermeer?
De opvang vindt plaats in een gebouw dat anders leeg zou staan. Het gebouw komt dus niet beschikbaar voor woningbouw. Asielzoekers krijgen tijdens hun verblijf in het AZC geen reguliere huurwoning en concurreren daarmee niet rechtstreeks met Zoetermeerders die op zoek zijn naar een woning.

Hoeveel statushouders uiteindelijk aan Zoetermeer worden toegewezen, bepaalt het Rijk op basis van onder andere het aantal inwoners van onze gemeente.